Wat is smartengeld en wanneer heb je er recht op?
Smartengeld is de vergoeding voor je leed: pijn, verdriet, angst en alles wat je door het letsel niet meer kunt. Juristen noemen dat immateriële schade — schade die je niet met een bonnetje kunt aantonen. Het staat in artikel 6:106 van het Burgerlijk Wetboek.
Je hebt recht op smartengeld als iemand anders aansprakelijk is voor jouw letsel. Denk aan een automobilist die je geen voorrang geeft, een werkgever die de veiligheid niet op orde had, of een arts die een fout maakt. Is niemand anders aansprakelijk, dan is er ook geen smartengeld. Deze compensatie staat los van je andere kosten; die vormen samen met het smartengeld je totale schadevergoeding bij letselschade.
Dit veranderde er op 1 januari 2026
Tot voor kort werd smartengeld vooral bepaald met de ANWB Smartengeldgids: een boek vol oude uitspraken. Je zocht een zaak die een beetje op die van jou leek en gebruikte dat bedrag als basis. Dat leverde vaak eindeloos getouwtrek op.
Onderzoekers van de Erasmus Universiteit Rotterdam maakten daarom een nieuw model in opdracht van de Raad voor de Rechtspraak: de Rotterdamse Schaal. Daarin zijn letsel en normschendingen ingedeeld naar aard en ernst, met per categorie een bandbreedte van bedragen. Een werkgroep van rechters voegde er zes aanbevelingen aan toe, die per 1 januari 2026 in werking zijn getreden.
De aanbevelingen zijn niet bindend: de rechter blijft maatwerk leveren en kijkt naar alle omstandigheden van jouw geval. In de praktijk is dit wél het nieuwe vertrekpunt. Ook verzekeraars rekenen er inmiddels mee.
Zo werkt de Rotterdamse Schaal bij letsel
De schaal werkt in twee stappen. Eerst zoek je de categorie die bij jouw letsel hoort; daar staat een bandbreedte bij met een laagste en een hoogste bedrag. Daarna bepaal je met een lijst factoren waar jij binnen die bandbreedte terechtkomt.
Voor middelzwaar polsletsel met blijvende beperking, waarbij nog enige belastbaarheid over is, geldt een bandbreedte van 17.000 tot 27.000 euro. Dat is geen eindbedrag, maar een indicatie waarmee jij en de tegenpartij hetzelfde startpunt hebben.
Deel A, B en C: welke schade valt waar?
De schaal bestaat uit drie delen. In deel A staat lichamelijk letsel, in deel B geestelijk letsel dat medisch is vastgesteld, en in deel C de gevallen waarin je recht hebt op smartengeld zonder aangetoond letsel.
Kort gezegd: een gebroken been of hersenletsel valt onder A. Een PTSS na een ernstig bedrijfsongeval valt onder B. Deel C gaat vooral over ernstige normschendingen, denk aan zedenmisdrijven.
Van bandbreedte naar bedrag: dit bepaalt de hoogte
Waar je precies uitkomt, hangt af van jouw verhaal: de behandelingen die nodig waren, de mate van pijn en de vraag of het letsel blijvend is. Ook je werk, je gezin, je sport en de impact op je sociale leven tellen mee.
Juist daarom is het belangrijk dat iemand dat verhaal goed opschrijft. Een categorie kiezen is niet moeilijk; onderbouwen waarom jij aan de bovenkant hoort wel.
Jonger dan 30? Dan gaat je smartengeld bij blijvend letsel omhoog
Dit is de meest concrete verandering. Bij blijvend letsel in de A- en B-categorie wordt het smartengeld voor kinderen tot en met 14 jaar met 25% verhoogd, en voor jongeren en jongvolwassenen van 15 tot en met 29 jaar met 15%. De bovenkant van de bandbreedte vormt daarbij geen grens.
De gedachte erachter is menselijk: hoe jonger je bent, hoe langer je met blijvende invaliditeit door het leven gaat. Een knieletsel op je twintigste betekent zestig jaar aanpassen. Krijg jij of je kind smartengeld bij blijvend letsel? Reken dan na of deze opslag echt is toegepast — in de praktijk wordt dat weleens vergeten.
Opzet of ernstige verwijtbaarheid: 10 tot 25 procent extra vergoeding
De schaal keek alleen naar jouw letsel, niet naar het gedrag van de ander. De Rechtspraak vond dat te kaal: slachtoffers ervaren nu eenmaal meer leed van opzettelijk toegebracht letsel dan van letsel dat weliswaar verwijtbaar, maar niet opzettelijk is.
Is jouw letsel veroorzaakt door ernstig verwijtbaar gedrag of opzet, dan kan het smartengeld met 10 tot 25% omhoog. De hoogste opslag is bedoeld voor uiterst verwijtbare gedragingen. Bij risicoaansprakelijkheid — aansprakelijkheid zonder schuld — geldt deze verhoging juist niet.
Een aanrijding onder invloed telt mee
Rijden onder invloed van alcohol is zo’n verwijtbare gedraging en rechtvaardigt dus een hoger bedrag. Beide opslagen kunnen samen spelen: de rechter stelt eerst het “neutrale” smartengeld vast en telt daar de percentages bovenop, onafhankelijk van elkaar. Ben je 22 en aangereden door een dronken bestuurder? Dan gelden ze allebei.
Meerdere letsels na één ongeval
Bij een ernstig ongeval blijft het zelden bij één letsel. Het in ernst tweede letsel telt voor 50% mee en wordt bij het eerste bedrag opgeteld. Over dat totaal gaan vervolgens de correcties voor leeftijd en verwijtbaarheid. Een derde letsel weegt niet op dezelfde manier mee, maar speelt wel een rol bij de uiteindelijke berekening.
Dit geldt voor letsels die los van elkaar staan. Hangen ze samen — denk aan uitval door één hersenletsel — dan worden ze samen genomen.
Hoe lang je klachten aanhouden, telt mee in je schadevergoeding
De Rechtspraak maakt nu onderscheid in duur. Kortdurend letsel betekent herstel binnen zes maanden, eventueel met een litteken. Herstel je later, maar binnen twee jaar, dan is het langdurig letsel. Zijn er na twee jaar nog klachten, dan is er sprake van blijvend letsel.
Dat is gunstig: de gevolgen van een lange revalidatie worden eindelijk zichtbaar in het bedrag. Het betekent ook: sluit je zaak niet te vroeg af. Wie na drie maanden tekent, mist het beeld van maand achttien.
Smartengeld voorbeelden uit de schaal
Cijfers maken het concreet. Let op: dit is informatie ter oriëntatie, geen belofte over jouw uitkomst.
Voorbeeld: aanrijding met blijvend polsletsel
Je wordt als fietser aangereden en houdt blijvende klachten aan je pols en hand. De schaal noemt hier 17.000 tot 27.000 euro. Ben je 26 en is het letsel blijvend, dan komt daar 15% bovenop. Had de automobilist gedronken, dan kan er nog eens 10 tot 25% bij.
Voorbeeld: bedrijfsongeval met ernstig schouderletsel
Voor ernstig schouderletsel geeft de schaal 12.000 tot 31.000 euro, voor volledige doofheid 59.000 tot 71.000 euro. Bij ernstig hersenletsel gaat het om 140.000 tot 185.000 euro en bij zeer ernstig hersenletsel om 185.000 tot 265.000 euro. Wil je een eerste indruk voor jouw eigen situatie? Kijk dan op onze website bij smartengeld berekenen.
Het verschil met de ANWB Smartengeldgids
De gids blijft nuttig: daarin staan echte uitspraken over echte mensen. Maar de gids kijkt achteruit, terwijl de Rotterdamse Schaal ordent en vooruitkijkt. Opvallend is dat de bedragen in de schaal bij vrijwel alle categorieën hoger liggen, vooral bij blijvende beperkingen en ernstig letsel.
Wij gebruiken daarom beide bronnen, samen met de richtlijnen van de Letselschade Raad voor de overige posten van je letselschade.
Betaal je belasting over smartengeld?
Nee. Smartengeld is onbelast, net als de rest van je schadevergoeding. Wat je ontvangt is dus netto. Wel leggen we de ontvangst netjes vast, met het oog op je vermogen in box 3.
Ga niet te snel akkoord met het eerste bod
Verzekeraars kennen de nieuwe schaal ook. Toch zien we nog voorstellen die op de oude praktijk zijn gebaseerd, of waarin de opslag voor leeftijd of verwijtbaarheid gewoon ontbreekt.
Teken daarom nooit onder tijdsdruk. Een vaststellingsovereenkomst is definitief, ook als je klachten later verergeren. Zonder jouw toestemming zetten wij nooit een handtekening: jij beslist, wij geven advies.
Wat is een redelijk bedrag voor smartengeld?
Een redelijk bedrag past bij jouw categorie, jouw factoren en jouw opslagen. Voor licht letsel waarvan je binnen een paar maanden opknapt, gaat het om enkele honderden tot enkele duizenden euro’s. Bij blijvende gevolgen in je dagelijks leven loopt het al snel in de tienduizenden.
Vraag door als een verzekeraar met een bedrag komt: uit welke categorie komt dit, welke factoren zijn meegewogen? Kan de tegenpartij dat niet uitleggen, dan is het bod een gok.
Hoe hoog kan smartengeld zijn?
Er is geen wettelijk maximum. Bij zeer ernstig letsel, zoals een dwarslaesie of zwaar hersenletsel, kunnen bedragen oplopen tot 300.000 euro of meer. Door de opslag voor jonge slachtoffers kan de bovenkant van een bandbreedte bovendien worden overschreden.
Heb je altijd recht op smartengeld?
Nee. Er moet aansprakelijkheid van een ander zijn én letsel of een ernstige aantasting van je persoon. Draag je zelf gedeeltelijk schuld, dan krijg je een evenredig deel van de vergoeding. Twijfel je over jouw situatie? Leg het ons voor: dat kost niets en geeft duidelijkheid.
Smartengeld is maar één deel van je letselschade
Naast smartengeld heb je recht op vergoeding van je concrete kosten: verlies van inkomen, medische behandeling, aanpassingen in huis, reiskosten en huishoudelijke hulp. Die posten zijn samen vaak groter dan het smartengeld zelf. Wij brengen ze allemaal in kaart, zodat er niets tussen wal en schip valt.
Veelgestelde vragen
Hoe wordt smartengeld in 2026 berekend?
Sinds 1 januari 2026 vormt de Rotterdamse Schaal het uitgangspunt. Eerst wordt gekeken naar de aard en ernst van je letsel en de bijbehorende bandbreedte. Daarna tellen jouw persoonlijke omstandigheden mee, zoals de duur van je herstel, blijvende beperkingen, je leeftijd en de gevolgen voor je werk, gezin en dagelijks leven.
Kun je ook smartengeld krijgen zonder blijvend letsel?
Ja. Ook bij tijdelijk letsel kun je recht hebben op smartengeld, zolang iemand anders aansprakelijk is. De hoogte hangt onder meer af van hoeveel pijn je hebt gehad, welke behandelingen nodig waren en hoelang je klachten aanhielden. Blijvende gevolgen leiden doorgaans wel tot een hogere vergoeding.
Hoelang duurt het voordat smartengeld wordt uitbetaald?
Dat verschilt per zaak. De aansprakelijkheid moet duidelijk zijn en er moet voldoende bekend zijn over je herstel en de gevolgen van het letsel. Soms kan alvast een voorschot worden aangevraagd. Sluit de zaak niet te snel af: na ondertekening van de vaststellingsovereenkomst kun je meestal niet terugkomen op klachten die later erger blijken te zijn.
Moet je akkoord gaan met het eerste smartengeldbod?
Nee. Het eerste bod van een verzekeraar is niet automatisch een redelijk bod. Controleer of de juiste categorie, persoonlijke gevolgen en eventuele opslagen voor leeftijd of ernstige verwijtbaarheid zijn meegenomen. Kunnen zij de berekening niet goed uitleggen? Laat het voorstel dan beoordelen voordat je tekent.
Onze hulp bij smartengeld claimen
Wij komen bij je thuis, aan de keukentafel, op een moment dat jou uitkomt. Je hoeft niets voor te bereiden: stuur ons de papieren die je hebt, dan zoeken wij de rest uit.
Is de tegenpartij aansprakelijk? Dan betaalt hun verzekeraar onze kosten — niet jij. Zo houd jij je energie voor je herstel in plaats van voor de discussie met een verzekeraar. Let bij het kiezen van hulp op een keurmerk letselschade of op lidmaatschap van de LSA, zodat je zeker weet dat je met een specialist praat.
-
Vast: 072 70 740 61
Mobiel: 06 30 46 54 00
