Een werkgever moet zorgen voor een veilige werkomgeving. Die zorgplicht gaat ver, zeker wanneer werknemers gevaarlijk werk doen of wanneer bekend is dat een werknemer extra begeleiding nodig heeft. Dat blijkt uit een uitspraak van de kantonrechter in Noord-Holland over een arbeidsongeval op een bouwplaats. Een werknemer raakte ernstig gewond toen een prefab dakpaneel tijdens hijswerkzaamheden losraakte en naar beneden viel. De werkgever werd aansprakelijk gehouden voor de schade.
De zaak laat goed zien hoe artikel 7:658 BW in de praktijk werkt. Zodra vaststaat dat een werknemer letsel heeft opgelopen tijdens het werk, is de werkgever in beginsel aansprakelijk. Alleen als de werkgever kan aantonen dat hij aan zijn zorgplicht heeft voldaan, of als sprake is van opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer, kan dat anders zijn. Die lat ligt hoog.
Arbeidsongeval tijdens hijsen van dakpanelen
Het ongeval gebeurde op 26 juni 2017 op een bouwplaats. De werknemer werkte samen met collega’s aan het plaatsen van zware prefab dakpanelen. Deze panelen werden met een hijskraan omhoog gehesen. Tijdens het hijsen ging het mis: een dakpaneel raakte los, viel naar beneden en kwam op de werknemer terecht.
De werknemer liep onder meer breuken in zijn middenvoetsbeentjes en een scheur in zijn bekken op. Kort na het ongeval stelde hij zijn werkgever aansprakelijk voor de schade. De werkgever wees aansprakelijkheid af en stelde dat de werknemer zelf onvoorzichtig had gehandeld.
Werkgever wees naar gedrag van werknemer
Volgens de werkgever was voldoende toezicht gehouden. De werknemer werkte onder begeleiding van een collega en zou instructies hebben gekregen. De werkgever voerde verder aan dat hij niet hoefde te verwachten dat de werknemer naar een vallende last toe zou bewegen in plaats van daarvan weg te gaan.
In een aansprakelijkheidsonderzoek waren verklaringen opgenomen waarin werd gesuggereerd dat de werknemer op of tegen het dakpaneel zou zijn gesprongen. De werknemer betwistte dat. Volgens hem zwaaide het paneel juist naar hem toe nadat het aan één kant was losgeraakt.
De kantonrechter vond de precieze toedracht uiteindelijk niet doorslaggevend. Vaststond dat tijdens het werk een dakpaneel naar beneden was gevallen en dat de werknemer daaronder terecht was gekomen. Daarmee stond ook vast dat hij schade had geleden in de uitoefening van zijn werkzaamheden.
Zorgplicht van de werkgever
Bij arbeidsongevallen geldt artikel 7:658 BW. Deze bepaling verplicht werkgevers om lokalen, werktuigen en gereedschappen veilig in te richten en te onderhouden. Ook moeten werkgevers maatregelen treffen en aanwijzingen geven die redelijkerwijs nodig zijn om te voorkomen dat werknemers schade lijden tijdens hun werk.
Die zorgplicht is ruim. Van een werkgever wordt meer verwacht dan alleen het geven van algemene instructies. Zeker bij gevaarlijk werk moet de werkgever actief toezien op een veilige uitvoering. Hijswerkzaamheden met zware dakpanelen zijn bij uitstek werkzaamheden waarbij ernstige ongelukken kunnen gebeuren. Werknemers mogen zich dan niet onder of te dicht bij een hijslast bevinden.
Extra toezicht vanwege kwetsbare werknemer
In deze zaak speelde nog een belangrijk punt. De werknemer was via bemiddeling van het UWV bij het aannemersbedrijf in dienst gekomen vanwege verminderd arbeidsvermogen door mentale beperkingen. Tussen partijen was niet in geschil dat hij extra begeleiding nodig had. Ook was bekend dat hij soms onvoorzichtig of onstuimig kon handelen en niet zelfstandig bepaalde werkzaamheden kon uitvoeren.
Juist daarom moest de werkgever extra alert zijn. De werknemer werkte op de dag van het ongeval onder begeleiding van een collega. Die collega hield namens de werkgever toezicht. Uit zijn eigen verklaring bleek echter dat hij tijdens het hijsen geen direct zicht had op de werknemer of op het paneel. Hij hoorde gekraak, riep dat de werknemer weg moest gaan en nam zelf afstand, maar zag niet wat de werknemer daarna deed.
Volgens de kantonrechter was dat onvoldoende. Bij een werknemer van wie bekend is dat extra toezicht nodig is, moet de werkgever zich er daadwerkelijk van vergewissen dat de werknemer voldoende afstand neemt en houdt. Alleen roepen dat iemand weg moet gaan, is dan niet genoeg.
Geen bewuste roekeloosheid
De werkgever deed feitelijk een beroep op de eigen rol van de werknemer. Maar voor het aannemen van bewuste roekeloosheid is meer nodig dan onvoorzichtig gedrag. De werknemer moet zich vlak vóór het ongeval daadwerkelijk bewust zijn geweest van het roekeloze karakter van zijn handelen.
Volgens de kantonrechter was daarvan geen sprake. Dat de werknemer na een geschreeuwde waarschuwing niet op tijd voldoende afstand nam, is onvoldoende. Ook als zou worden aangenomen dat hij op of tegen het dakpaneel is gesprongen, volgt daar nog niet uit dat hij zich daadwerkelijk bewust was van het roekeloze karakter van zijn gedrag.
Daarmee bleef de aansprakelijkheid bij de werkgever liggen. De werkgever had niet aangetoond dat hij aan zijn zorgplicht had voldaan en kon zich niet met succes beroepen op bewuste roekeloosheid.
Voorschot van 5.000 euro
De kantonrechter oordeelde dat de werkgever aansprakelijk is voor de schade die de werknemer door het ongeval heeft geleden en nog zal lijden. De omvang van die schade staat nog niet vast. De werknemer moet zijn schade verder onderbouwen in dezelfde procedure.
Wel kent de kantonrechter alvast een voorschot toe van 5.000 euro. Daarbij weegt mee dat vaststaat dat de werknemer letsel heeft opgelopen en schade heeft geleden. Hij heeft nog vaak pijn en kan bepaalde hobby’s, zoals windsurfen en bergbeklimmen, niet meer uitoefenen. De uiteindelijke schadevergoeding kan dus hoger of lager uitvallen, afhankelijk van de verdere onderbouwing.
Wat werknemers hiervan kunnen leren
Voor werknemers is deze uitspraak belangrijk omdat zij laat zien dat de werkgever een zware verantwoordelijkheid heeft bij arbeidsongevallen. Een werknemer hoeft niet precies te bewijzen welke fout de werkgever heeft gemaakt. Als vaststaat dat het letsel tijdens het werk is ontstaan, moet de werkgever aantonen dat hij voldoende veiligheidsmaatregelen heeft genomen.
Dat betekent niet dat iedere werkgever automatisch aansprakelijk is. Maar bij gevaarlijk werk, zoals hijswerkzaamheden op een bouwplaats, wordt veel verwacht van instructie, toezicht en concrete veiligheidsmaatregelen. Wanneer bovendien bekend is dat een werknemer extra begeleiding nodig heeft, wordt die verantwoordelijkheid nog zwaarder.
Waarom deskundige hulp belangrijk is
Een arbeidsongeval kan grote gevolgen hebben. Naast lichamelijke klachten kan er sprake zijn van inkomensverlies, medische kosten, reiskosten, hulp in en om het huis, verlies van zelfwerkzaamheid en smartengeld. Ook kan discussie ontstaan over de vraag of de werkgever aansprakelijk is, of over de omvang van de schade.
Daarom is het verstandig om na een arbeidsongeval juridisch advies in te winnen bij een gespecialiseerde letselschadeadvocaat. Die kan beoordelen of de werkgever aansprakelijk is, welke schadeposten kunnen worden gevorderd en hoe de schade goed moet worden onderbouwd. Zo weet u beter waar u aan toe bent en komt u niet voor vervelende verrassingen te staan.
Voor meer informatie of vrijblijvend advies kunt u altijd contact opnemen met één van onze kundige letselschadeadvocaten.
