Een arbeidsongeval in de glastuinbouw kan grote gevolgen hebben, ook als het begint met een ogenschijnlijk klein incident. Dat blijkt uit een uitspraak van de rechtbank Den Haag over een inleenkracht die tijdens het oogsten van jonge komkommerplanten een blad in zijn rechteroog kreeg. Wat begon als oogletsel aan het hoornvlies, mondde uit in een ernstige schimmelinfectie. Uiteindelijk verloor de man het zicht aan dat oog.
De rechtbank oordeelt dat de komkommerkwekerij aansprakelijk is voor de schade. Volgens de kantonrechter heeft de inlener onvoldoende gedaan om de werknemer tegen dit risico te beschermen. Daarmee is deze uitspraak relevant voor werkgevers, inleners, uitzendbureaus en belangenbehartigers die te maken hebben met werkgeversaansprakelijkheid en arbeidsongevallen.
De man werkte via een uitzendbureau als inleenkracht bij een komkommerkwekerij. Op 6 augustus 2021 was hij bezig met het oogsten van jonge komkommerplanten. Tijdens die werkzaamheden kwam de punt van een komkommerblad in zijn rechteroog terecht. Daardoor raakte zijn hoornvlies beschadigd.
In de periode daarna ontwikkelde zich in het oog een ernstige schimmelinfectie. Ondanks behandeling bleef het letsel niet beperkt tot tijdelijke irritatie of een oppervlakkige beschadiging. De gevolgen waren veel ernstiger: de werknemer verloor uiteindelijk het zicht aan zijn rechteroog.
De inleenkracht stelde de kwekerij aansprakelijk voor alle gevolgen van het ongeval. De kwekerij en haar verzekeraar, Nationale-Nederlanden, wezen aansprakelijkheid af. Zij vonden onder meer dat het risico op dit soort oogletsel gering was en dat daarom geen veiligheidsbril hoefde te worden verstrekt.
Een belangrijk discussiepunt was het causale verband. De kwekerij en de verzekeraar voerden aan dat het verlies van zicht niet rechtstreeks door het komkommerblad was veroorzaakt, maar door een schimmelinfectie die mogelijk samenhing met een lichaamseigen schimmel.
De rechtbank ging daar niet in mee. Volgens de kantonrechter had de werknemer voldoende onderbouwd dat het letsel aan het oog was ontstaan na het contact met het komkommerblad en dat de ernstige infectie zich vervolgens in dat beschadigde oog had ontwikkeld. Ook als de schimmel al in of op het lichaam aanwezig was, blijft het verlies van zicht volgens de rechtbank een gevolg van het arbeidsongeval als de verwonding door het komkommerblad de infectie mogelijk heeft gemaakt.
Daarmee stond voor de rechtbank voldoende vast dat er causaal verband bestond tussen het incident tijdens het werk en het uiteindelijke oogletsel.
Daarna beoordeelde de rechtbank of de kwekerij aan haar zorgplicht had voldaan. Bij werkgeversaansprakelijkheid geldt dat op de werkgever, en ook op een inlener, een zware zorgplicht rust. Die moet de werkplek zo veilig mogelijk inrichten, passende veiligheidsmaatregelen treffen en werknemers duidelijke instructies geven.
Volgens de rechtbank was aan die zorgplicht in dit geval niet voldaan. Van belang was dat uit verklaringen bleek dat oogcontact met komkommerbladeren in de praktijk vaker voorkomt. Het risico was dus niet louter theoretisch. Werknemers bewegen zich tijdens het oogsten met hun armen en hoofd tussen de planten, terwijl de bladeren scherpe uiteinden kunnen hebben. Bovendien was onweersproken aangevoerd dat jaarlijks ongeveer vijftig mensen oogklachten oplopen tijdens het oogsten van komkommerplanten.
Tegen die achtergrond had de kwekerij volgens de rechtbank maatregelen moeten nemen. Dat had relatief eenvoudig gekund, bijvoorbeeld door een veiligheidsbril ter beschikking te stellen en werknemers te instrueren die tijdens het oogsten te dragen. Ook had de kwekerij de werknemer moeten wijzen op de aanwezigheid van spoelflessen en hem na het ongeval moeten instrueren om die direct te gebruiken.
Dat het risico niet was opgenomen in een model-RI&E van de branchevereniging, maakte dat oordeel niet anders. De rechtbank maakt duidelijk dat een werkgever of inlener zich niet zonder meer kan verschuilen achter een branche-instrument als in de praktijk bekend is dat een bepaald risico zich wel degelijk voordoet.
De kwekerij en Nationale-Nederlanden deden ook nog een beroep op eigen schuld. Zij voerden aan dat de werknemer zijn oog niet had gespoeld, te laat medische hulp had gezocht en mogelijk zelf had bijgedragen aan de ernst van het letsel.
Ook dat verweer werd afgewezen. De rechtbank benadrukt dat bij werkgeversaansprakelijkheid schade in beginsel volledig voor rekening van de werkgever komt, tenzij sprake is van opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer. Daarvan was hier geen sprake.
Dat de werknemer geen gebruik had gemaakt van spoelflessen, kon hem volgens de rechtbank niet worden verweten, omdat hij niet op de aanwezigheid daarvan was gewezen. Ook was niet gebleken dat hij zijn behandeling bewust had verwaarloosd of gefrustreerd. Het beroep op eigen schuld slaagde daarom niet.
De rechtbank verklaarde voor recht dat de kwekerij aansprakelijk is voor het ontstaan en de gevolgen van het arbeidsongeval. Daarnaast werd ook Nationale-Nederlanden als verzekeraar gehouden geacht om de schade te vergoeden.
Concreet betekent dit dat de kwekerij en de verzekeraar hoofdelijk zijn veroordeeld tot vergoeding van alle materiële en immateriële schade die de inleenkracht door het ongeval heeft geleden en nog zal lijden. De rechtbank heeft dus geen concreet eindbedrag aan schadevergoeding vastgesteld, maar wel beslist dat de volledige schade moet worden vergoed.
Ook de kosten van het deelgeschil zijn toegewezen. Die zijn begroot op € 4.569,96 en moeten eveneens door de kwekerij en de verzekeraar worden betaald.
Deze uitspraak onderstreept dat ook ogenschijnlijk alledaagse werkzaamheden in de tuinbouw serieuze veiligheidsrisico’s kunnen meebrengen. Werkgevers en inleners moeten niet alleen kijken naar grote en direct zichtbare gevaren, maar ook naar risico’s die in de dagelijkse praktijk regelmatig voorkomen en tot ernstig letsel kunnen leiden.
Voor de letselschadepraktijk is vooral van belang dat de rechtbank scherp kijkt naar de feitelijke werkomstandigheden. Als bekend is dat werknemers bij bepaalde werkzaamheden geregeld klachten oplopen, kan niet snel worden volgehouden dat het risico te gering was om maatregelen te treffen. Dat een branchevereniging een risico niet expliciet heeft benoemd, is dan niet doorslaggevend.
De uitspraak laat bovendien zien dat ook bij een complicatie als een infectie het causale verband met het oorspronkelijke ongeval in stand kan blijven. Als het arbeidsongeval de deur heeft geopend voor de latere medische complicaties, kan de schade nog steeds volledig aan het ongeval worden toegerekend.
