Een medische fout kan veel verder reiken dan lichamelijke schade alleen. Dat blijkt uit een uitspraak van de rechtbank Oost-Brabant over een arts in opleiding tot chirurg, die na een ongewenste zwangerschap door onzorgvuldig medisch handelen haar loopbaan zag ontsporen. De rechtbank oordeelde dat niet met zekerheid kan worden gezegd dat zij zonder die fout chirurg zou zijn geworden, maar wel dat zij een reële kans heeft verloren om haar opleiding succesvol af te ronden. Die verloren kans stelde de rechtbank vast op 30 procent.
De zaak draait om een spiraalplaatsing in 2014. Na een nacontrole bleek sprake van medisch onzorgvuldig handelen. Het ziekenhuis en verzekeraar MediRisk hadden de aansprakelijkheid daarvoor al erkend. Toch bleef tussen partijen discussie bestaan over de vraag welke gevolgen die fout precies had gehad voor de verdere loopbaan van de vrouw. De kern van het geschil was dus niet meer óf er een fout was gemaakt, maar hoeveel schade daaruit was voortgevloeid.
Juist dat maakt deze uitspraak interessant voor de letselschadepraktijk. In veel zaken is het causaal verband tussen fout en schade niet zwart-wit. Soms staat niet vast dat een bepaald resultaat zonder de fout zeker zou zijn bereikt, maar is wel duidelijk dat iemand een serieuze mogelijkheid is ontnomen. In het aansprakelijkheidsrecht wordt dat aangeduid als verlies van een kans. De rechtbank paste dat leerstuk hier toe op een medische loopbaan die al onder druk stond, maar nog niet definitief was mislukt.
De arts had na haar studie eerst als ANIOS gewerkt en was daarna begonnen aan de opleiding heelkunde. Die opleiding verliep volgens de rechtbank niet probleemloos. Zowel bij VieCuri als later bij het Máxima Medisch Centrum was kritiek ontstaan op haar functioneren. Er waren vragen over onder meer communicatie, leerbaarheid, operatieve vaardigheden, besluitvaardigheid en zelfinzicht. Ook was haar opleiding al eerder onderbroken geweest door een burn-out, zwangerschaps- en bevallingsverlof en re-integratie. Tweemaal was een beoordelingstraject nodig. In 2015 had de KNMG Geschillencommissie echter geoordeeld dat zij nog een verbeterkans moest krijgen via een geïntensiveerd begeleidingstraject van zes maanden.
Dat traject had begin 2016 moeten starten, maar kwam uiteindelijk niet van de grond. Daarbij speelden meerdere omstandigheden mee, waaronder ziekte van haar partner, zorgverlof, een verhuizing en een verbouwing. Vervolgens bleek zij ongepland zwanger van haar derde kind. Later moest bovendien een operatie plaatsvinden om de in de buikholte geïnfiltreerde spiraal te verwijderen. Volgens de rechtbank kwam die zwangerschap op een uiterst ongelukkig moment. Daardoor kreeg de arts feitelijk niet meer de kans om te laten zien dat zij de eerder geuite kritiekpunten kon overwinnen. De zwangerschap en het daaropvolgende verlof speelden volgens
de rechter een rol bij het besluit om het begeleidingstraject niet alsnog te starten en de opleiding uiteindelijk te beëindigen.
Tegelijkertijd ging de rechtbank niet mee in het standpunt dat de vrouw zonder de medische fout zeker chirurg zou zijn geworden. Daarvoor vond de rechter de eerdere kritiek op haar functioneren te zwaarwegend. Ook zonder de derde zwangerschap waren er volgens de rechtbank meerdere factoren die een succesvolle afronding van de opleiding in de weg hadden kunnen staan. De zaak laat daarmee goed zien dat de rechter bij verlies van een kans zoekt naar een middenweg tussen volledige afwijzing en volledige toewijzing.
Uiteindelijk kwam de rechtbank tot het oordeel dat de arts wel degelijk een serieuze, reële kans had om alsnog chirurg te worden. Daarbij woog mee dat zij al in het vijfde jaar van de opleiding zat en dat een eerdere geschillencommissie had geoordeeld dat zij nog een verbeterkans moest krijgen. Die verloren kans werd door de rechtbank geschat op 30 procent. Dat percentage is van groot belang voor de verdere schadeafwikkeling, omdat toekomstige schadeposten zoals verlies aan verdienvermogen daarop kunnen worden gebaseerd. De rechtbank stelde dus niet vast dat de volledige misgelopen carrière aan de medische fout moet worden toegerekend, maar wel een substantieel deel daarvan.
Ook financieel kreeg de uitspraak direct gevolgen. MediRisk werd veroordeeld tot betaling van 18.189,78 euro aan buitengerechtelijke kosten. Daarnaast moet de verzekeraar 19.144,05 euro betalen voor de kosten van de voorlopige getuigenverhoren. Ook de kosten van het deelgeschil zelf komen voor rekening van MediRisk; die werden begroot op 9.948,65 euro inclusief griffierecht. Een definitieve schadevergoeding voor het verlies aan verdienvermogen is met deze beschikking nog niet vastgesteld, maar de uitgangspositie voor de verdere onderhandelingen is door het oordeel over de verloren kans wel ingrijpend veranderd.
Voor slachtoffers en belangenbehartigers is deze uitspraak relevant omdat zij bevestigt dat ook onzekere toekomstschade voor vergoeding in aanmerking kan komen. Niet alleen vaststaande inkomensschade telt mee, maar ook het verlies van een reële mogelijkheid op een betere toekomst. Dat geldt zeker in zaken waarin een medische fout, ongeval of andere aansprakelijkheidssituatie iemands opleiding, carrièrepad of professionele ontwikkeling doorkruist. De uitspraak onderstreept dat een rechter in zulke gevallen nauwkeurig kijkt naar zowel de belemmeringen die er al waren als naar de kansen die nog openlagen.
