Een hondenbeet kan in een fractie van een seconde leiden tot ingrijpend letsel. Denk aan diepe bijtwonden, pees- en zenuwschade, infecties, littekens en hevige psychische klachten zoals angst of herbelevingen. Dan rijst al snel de vraag wie daarvoor juridisch verantwoordelijk is. Het korte antwoord is dat de eigenaar van de hond in beginsel aansprakelijk is voor de schade die het dier veroorzaakt, maar het juridische kader is genuanceerder dan vaak wordt gedacht. Over risicoaansprakelijkheid, risicohonden en mogelijke bestuurlijke maatregelen zoals een aanlijn- of muilkorfgebod, gaat dit artikel van Letselschade Advocaat Laseur.
De hoofdregel staat in artikel 6:179 van het Burgerlijk Wetboek. Dat artikel legt een risicoaansprakelijkheid op aan de bezitter van een dier. Bij een hondenbeet betekent dat dat het slachtoffer in principe niet hoeft te bewijzen dat de eigenaar een fout heeft gemaakt. Het enkele feit dat de hond schade heeft veroorzaakt, is vaak al voldoende om aansprakelijkheid aan te nemen. Dat maakt de positie van slachtoffers juridisch relatief sterk. Anders dan bij een gewone onrechtmatige daad hoeft niet eerst te worden aangetoond dat de hondenbezitter onzorgvuldig heeft gehandeld.
Dat uitgangspunt is belangrijk, omdat honden onberekenbaar kunnen reageren. Juist daarom heeft de wetgever het risico van diergedrag in beginsel bij de bezitter gelegd. Wie een hond houdt, draagt ook het risico dat het dier onverwacht uithaalt. In de praktijk betekent dat dat letselschade door een hondenbeet vaak kan worden verhaald op de hondenbezitter of diens aansprakelijkheidsverzekeraar.
Dat betekent overigens niet dat een schadeclaim altijd automatisch volledig wordt toegewezen. Ook bij een hondenbeet kunnen verweren een rol spelen, zoals eigen schuld van het slachtoffer. Denk aan situaties waarin iemand een hond bewust provoceert, waarschuwingen negeert of een erf betreedt waar de hond zich bevindt. In zulke gevallen kan de vergoedingsplicht worden verminderd. De hoofdregel blijft echter dat de bezitter aansprakelijk is, tenzij er duidelijke omstandigheden zijn die tot een correctie leiden.
Welke schade kan worden verhaald? Dat hangt af van het concrete letsel en de gevolgen daarvan. Bij een hondenbeet gaat het vaak om medische kosten, reiskosten, verlies van inkomen, huishoudelijke hulp en smartengeld. Zeker bij ernstig bijtletsel kunnen de gevolgen langdurig zijn. Bijtwonden in het gezicht of aan de handen kunnen blijvende littekens en functionele beperkingen veroorzaken. Ook psychische klachten zijn bij bijtincidenten bepaald niet uitzonderlijk. Juist daarom is een zorgvuldige schadeinventarisatie van belang.
Niet iedere hond brengt hetzelfde risico op ernstig letsel met zich mee. In beleid en praktijk wordt regelmatig gesproken over hoog-risico honden of risicohonden. Daarmee worden doorgaans honden bedoeld die, door bouw, spierkracht, beetkracht of gedragskenmerken, in staat zijn om zeer ernstige bijtschade toe te brengen. In verschillende beleidsdocumenten en lokale regelingen worden rassen, lookalikes en kruisingen genoemd die als hoog risico worden
beschouwd. Voorbeelden die vaak terugkomen zijn de american bully XL, pitbullterriër, rottweiler, staffordshire terriër, dogo argentino en anatolische herder.
Juridisch is wel van belang dat het civiele aansprakelijkheidsrecht geen apart regime kent voor risicohonden. De wet maakt dus in beginsel geen onderscheid tussen een kleine huishond en een hond die in gemeentelijk beleid als hoog-risico hond wordt gezien. Het begrip risicohond is daarom vooral relevant in het bestuursrecht en in de sfeer van openbare orde en veiligheid. Gemeenten kunnen op grond van de APV en lokale beleidsregels maatregelen treffen, zoals een aanlijngebod, muilkorfgebod, gedragscursus of inbeslagname.
De recente uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 18 maart 2026 laat zien dat zulke maatregelen niet lichtvaardig mogen worden opgelegd. In die zaak ging het om een Anatolische herder in Den Helder, waarvoor de burgemeester na twee bijtincidenten een aanlijn- en muilkorfgebod had opgelegd. De kern van het geschil was of voldoende aannemelijk was dat deze hond daadwerkelijk betrokken was bij het tweede bijtincident. De zaak laat zien dat overheden gevaarlijk gedrag van honden mogen aanpakken, maar dat daarvoor wel een voldoende feitelijke basis nodig is. Het laat bovendien zien dat bijtincidenten niet alleen civielrechtelijke, maar ook bestuursrechtelijke gevolgen kunnen hebben voor hondeneigenaren.
Voor slachtoffers van een hondenbeet is het onderscheid tussen die rechtsgebieden belangrijk. Een bestuurlijk oordeel van de burgemeester over een muilkorf- of aanlijngebod is niet hetzelfde als een civielrechtelijk oordeel over schadevergoeding. Anders gezegd: ook als discussie bestaat over bestuurlijke maatregelen, kan een slachtoffer nog steeds een sterke civiele claim hebben tegen de bezitter van de hond. Andersom geldt ook dat een hond bestuursrechtelijk als gevaarlijk in beeld kan zijn, terwijl de omvang van de civiele schadevergoeding nog afzonderlijk moet worden vastgesteld.
Wie een hond houdt, moet zich realiseren dat de juridische en financiële gevolgen van een bijtincident groot kunnen zijn. Het is daarom verstandig om een aansprakelijkheidsverzekering voor particulieren (AVP) af te sluiten. Voor slachtoffers is vooral van belang dat zij letsel, medische behandeling, foto’s, getuigenverklaringen en gegevens van de eigenaar goed vastleggen. Dat vormt de basis voor een succesvolle aansprakelijkstelling.
Bij hondenbeten komt het dus uiteindelijk op twee vragen neer: wie draagt het risico van het dier, en welke schade is door het incident ontstaan? Het antwoord op de eerste vraag is meestal helder: de hondenbezitter. De tweede vraag vraagt maatwerk. Juist daarom is juridische begeleiding bij ernstige bijtincidenten vaak geen overbodige luxe. Hiervoor kunt u het beste contact opnemen met een gespecialiseerde letselschadeadvocaat, zoals Letselschade Advocaat Laseur.
